เมตตา เสียสละ รับผิดชอบ
Menu

 

 

 

โครงการอบรมเชิงปฏิบัติการการดูแลผู้บาดเจ็บขั้นสูงโรงพยาบาลขอนแก่น

Advance trauma care for nurse ปี 2562

วันที่ 27-31 พฤษภาคม 2562

ณ โรงแรมเจริญธานี ขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น

Primary survey หมายถึงการตรวจหาพยาธิสภาพหรือความเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ที่ อาจทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิตในเวลาอันสั้น ซึ่งเมื่อพบต้องรีบแก้ไข (resuscitation) ทันที ขั้นตอนนี้ได้แก่ การตรวจดูเรื่องทางเดินหายใจ (airway with cervical spine control), การหายใจ (breathing), และระบบไหลเวียนโลหิต (circulation) หรือ "ABCDE"

Secondary survey  เป็นการตรวจหาพยาธิสภาพอย่างละเอียดหลังจากที่ผู้ป่วยพ้น ภาวะวิกฤติแล้ว ขั้นตอนนี้ประกอบด้วยการซักประวัติ, ตรวจร่างกายอย่างละเอียด, การตรวจทางห้องปฏิบัติการ, และการตรวจพิเศษต่าง ๆ เช่น การเอ็กซเรย์ส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย, การทำ CT scan, การทำ diagnostic peritoneal lavage ในผู้ป่วยที่ได้รับบาดเจ็บที่ช่องท้อง เป็นต้น ผู้ป่วยบางรายมาถึงห้องฉุกเฉินในสภาพหนักมาก อาจถูกนำส่งห้องผ่าตัดทำ exploratory laparotomy เพื่อหยุดเลือดที่กำลังออกในช่องท้องทันที โดยไม่มีโอกาสทำ secondary survey อย่างชัดเจน

A : การดูแลระบบทางเดินหายใจ - Airway with cervical spine control ทางเดินหายใจอาจอุดตันภายหลังได้รับบาดเจ็บจากสาเหตุต่าง ๆ เช่น ลิ้นตกไปอุดบริเวณ posterior pharynx, การบวมของ soft tissue บริเวณคอ, มีการตกเลือดในช่องปากและ ทางเดินหายใจส่วนบน, สิ่งแปลกปลอม (foreign bodies), ฟัน, และเศษอาหารที่ผู้ป่วยอาเจียนขึ้นมา ผู้ป่วยที่มีโอกาสจะเกิดการอุดตันต่อระบบทางเดินหายใจส่วนบนสูงได้แก่ ผู้ป่วยที่ไม่รู้สึกตัวจากสาเหตุต่าง ๆ (เช่นได้รับบาดเจ็บที่ศีรษะ, เมาสุรา), ผู้ป่วยที่ได้รับบาดเจ็บต่อกระดูกหน้ารุนแรง (severe maxillofacial trauma) และผู้ป่วยที่ได้รับบาดเจ็บที่คอผู้ป่วยที่มีการอุดตันของ ทางเดินหายใจส่วนบนจะมีอาการกระวนกระวายจากภาวะ hypoxia, หายใจเสียงดัง, เขียว, หายใจโดยใช้ accessory muscles of respiration บางรายมีอาการเสียงแหบ, พูดไม่ออก                                                

B : การดูแลด้านการหายใจ - Breathing and ventilation  ปัญหาด้านการหายใจที่พบบ่อยและควรวินิจฉัยให้ได้เมื่อทำ primary survey ได้แก่ tension pneumothorax, flail chest with pulmonary contusion, open pneumothorax, และ massive hemothorax ผู้ป่วยที่มี massive hemothorax นอกจากจะมีปัญหาเรื่องการหายใจ แล้วยังมีปัญหาเรื่อง hypovolemic shock (circulation)

C : การดูแลระบบไหลเวียนโลหิต - Circulation and hemorrhage control ระบบไหลเวียนโลหิตในที่นี้หมายถึงภาวะช็อค ซึ่งหมายถึงภาวะที่เนื้อเยื่อมีอ๊อกซิเจนไปเลี้ยงไม่พอ สาเหตุของภาวะช็อค ในผู้ป่วยที่ได้รับบาดเจ็บที่พบบ่อยที่สุดคือ การเสียเลือด สาเหตุอื่นที่พบได้ไม่บ่อยนักได้แก่ cardiac tamponade ซึ่งมักเกิดจาก penetrating injury ต่อหัวใจและ neurogenic shock ซึ่งมักพบในผู้ป่วยที่ได้รับบาดเจ็บต่อไขสันหลังในระดับสูง (ตั้งแต่ mid thoracic level ขึ้นไป)

D : Disability ( Neurologic evaluation) เป็นการตรวจทางระบบประสาทอย่างรวดเร็วโดยใช้ Glasgow Coma Scale (GCS) ในการประเมิน consciousness และใช้การประเมิน pupillary size เพื่อดูระดับความรู้สึกตัว

E : Exposure / Environmental control เป็นการตรวจประเมินสภาพผู้ป่วยทั่วร่างกายโดยจะต้องถอดเสื้อผ้าผู้ป่วยออกเพื่อตรวจหาการบาดเจ็บของผู้ป่วยได้ทั้งหมดและพลิกตะแคงตัวผู้ป่วยเพื่อตรวจการบาดเจ็บโดยใช้ “Log roll maneuver” และควรตรวจ Per rectal examination และควร keep warm ผู้ป่วยด้วยเสมอป้องกันภาวะ  Hypothermia

โดย นางสาวอุบล   แป้นอ่อน พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ

และ นางสาวพรนภา กันสุข พยาบาลวิชาชีพ

กลุ่มงานอุบัติเหตุฉุกเฉินโรงพยาบาลบางมูลนาก