เมตตา เสียสละ รับผิดชอบ
Menu

 

 

 

เครือข่ายทีมแพทย์และพยาบาลดูแลผู้ป่วยระยะท้าย

     การดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง มุ่งเน้นให้ผู้ป่วยที่ป่วยด้วยโรคที่ไม่สามารถรักษาได้หรือรักษาลำบากและโรคลุกลาม สามารถมีชีวิตที่มีความหมายและมีคุณภาพดีที่สุดเท่าที่เป็นไปได้ นอกจากนี้ยังให้การดูแลครอบครัวและผู้ให้การดูแลผู้ป่วยด้วย โดยมีบทบาทดังนี้

  • ช่วยผู้ป่วยให้มีคุณภาพชีวิตดีที่สุดและมีชีวิตยาวนานที่สุดเท่าที่เป็นไปได้
  • ตอบสนองความต้องการของผู้ป่วยทางกาย อารมณ์ จิตใจ จิตวิญญาณ เป็นองค์รวม
  • ช่วยผู้ป่วยให้รู้สึกมั่นใจในตนเองว่าสามารถควบคุมสถานการณ์ต่างๆ ไต้ และมีความมั่นใจในการตัดสินใจเกี่ยวกับการรักษาและการดูแลในอนาคต
  • ช่วยให้ระยะเวลาที่เหลืออยู่ของผู้ป่วยเป็นระยะเวลาที่มีค่า ทั้งต่อตัวผู้ป่วยและครอบครัว

     การให้การดูแผู้ป่วยแบบประคับประคองจะมีประสิทธิภาพ หากเป็นการทำงานร่วมกันของแพทย์ พยาบาล บุคลากรทางการแพทย์อื่นๆ รวมเรียกว่า "ทีมสุขภาพสหสาขาในการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง"รวมทั้งอาสาสมัครชุมชนและผู้ให้การดูแล         

การดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคองเป็นการดูแลแบบองค์รวม เนื่องจากเป็นการดูแลโดยทีมสุขภาพสหสาขาที่ให้การดูแลแบบประคับประคอง ซึ่งแต่ละบุคคลในทีมจะมีความรู้ความสามารถที่ต่างกัน และทำงานในระบบสุขภาพในที่ต่างๆ กันในรูปแบบเครือข่าย ทำให้สามารถให้การดูแลผู้ป่วยในทุกด้านและเชื่อมต่อการทำงานทำให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลต่อเนื่องจากโรงพยาบาลจนถึงบ้าน

    การดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคองมุ่งเน้นให้ผู้ป่วยที่ป่วยด้วยโรคที่ไม่สามารถรักษาได้ หรือรักษาลำบากและโรคลุกลาม (ซึ่งมักจะมีชีวิตอยู่อีกไม่นาน) ให้มีคุณภาพชีวิตดีที่สุดและมีชีวิตยาวนานที่สุดเท่าที่เป็นไปได้ ดังนั้นการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคองนี้ จึงมิได้มุ่งเน้นเรื่องการดูแลเฉพาะเมื่อผู้ป่วยกำลังจะเสียชีวิต ผู้ป่วยบางรายอาจต้องการการดูแลแบบประคับประคองเป็นช่วงระยะเวลาสั้นๆเป็นสัปดาห์หรือเป็นเดือน ในขณะที่บางคนอาจต้องการการดูแลแบบนี้เป็นเวลาหลายๆ ปี ผู้ป่วยบางรายได้รับการดูแลแบบประคับประคองควบคู่กับการรักษาหลักที่มุ่งเน้นการรักษาตัวโรค โดยไม่ต้องรอให้การรักษาหลักเสร็จสิ้นหรือรอจนตัวโรคลุกลาม หรือรอจนผู้ป่วยเข้าสู่ระยะท้าย(กำลังจะเสียชีวิต) เช่น ผู้ป่วยมะเร็ง สามารถรับการดูแลแบบประคับประคองควบคู่กับการได้รับยาเคมีบำบัดเพื่อรักษามะเร็ง ขณะเดียวกันก็สามารถให้การดูแลแบบประคับประคองร่วมด้วย เป็นต้น    เหตุผลหนึ่งที่ทำให้ผู้ป่วยไม่ได้รับการดูแลแบบประคับประคอง หรือได้รับการดูแลช้าเกินไป เนื่องจากความเข้าใจผิดที่ว่า การดูแลแบบประคับประคองหมายความว่า "เรา (ผู้ป่วย) กำลังจะตายในเวลาไม่นาน" หรือคิดว่า "การเข้ารับการดูแลแบบนี้บ่งบอกว่า เรา (ผู้ป่วย) หมดหวัง ยอมแพ้" และผู้ป่วยมักเข้าใจเองว่า การที่แพทย์ที่รักษาโดยตรงส่งต่อมาให้การดูแลแบบประคับประคองหมายความว่าหมดหวังในการให้การรักษา ซึ่งมิได้หมายความเช่นนั้น แต่แพทย์กลับต้องการให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาแบบองค์รวม  โดยสรุปคือ การที่ป่วยด้วยโรคที่ไม่สามารถรักษาให้หายได้หรือรักษาลำบากและโรคลุกลาม ส่งผลให้ผู้ป่วยจะมีชีวิตอีกไม่นาน และอาจมีอาการไม่สุขสบายมากขึ้น จึงควรได้รับการดูแลจัดการอาการไม่สุขสบายต่างๆ เพื่อให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีที่สุดเท่าที่เป็นไปได้ ซึ่งเป็นวัตถุประสงค์หลักของการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง และการเข้ารับการดูแลแบบประคับประคอง ไม่ใช่การยอมแพ้หรือหมดหวัง

     การดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง ไม่มีวัตถุประสงค์ให้ผู้ป่วยเสียชีวิตเร็วขึ้น หรือพยายามยึดชีวิตให้อยู่ให้นานขึ้น แต่มุ่งเน้นการเพิ่มคุณภาพชีวิต เช่น การควบคุมอาการปวด และหรืออาการไม่สุขสบายอื่นๆ ส่วนการที่ผู้ป่วยจะเสียชีวิตเร็วหรือช้าจะเป็นไปตามธรรมชาติของตัวโรคที่ผู้ป่วยเป็น อย่างไรก็ตาม มีบางการศึกษาพบว่าการจัดการอาการที่ดี เช่น การจัดการอาการปวดได้ดี ทำให้ผู้ป่วยไม่ทุกข์ทรมาน ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกดีขึ้น สมรรถนะดีขึ้นและส่งผลให้อยู่ได้นานขึ้น

                                                                                 นางทิพาพร    จันทรศรีวงศ์

                                                                                 นางสาวมัลลิกา   เปรมทอง

                                                                                        21-24  พฤษภาคม  2562